De coronavaccins beschermen goed tegen overlijden door covid-19, zonder de kans op sterfte door andere oorzaken te verhogen. Dat melden het RIVM en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) na onderzoek (.pdf). De twee organisaties deden op verzoek van de Tweede Kamer onderzoek naar de oorzaken van oversterfte tijdens de coronapandemie.

Kamerlid Omtzigt diende in december vorig jaar een motie in en riep op tot zo’n onderzoek, omdat de zogeheten oversterfte in de derde coronagolf van vorig jaar veel hoger lag dan de sterfte door corona die door het RIVM werd gemeld. Oversterfte houdt in dat er meer mensen sterven dan normaal in die tijd van het jaar.

In de derde golf, die rond het einde van de zomer begon, stierven zo’n 11.000 mensen meer dan gebruikelijk. Ruim drieduizend van hen stierven niet aan corona. Waaraan zij dan overleden, is en blijft voorlopig onduidelijk. Ook het RIVM en het CBS hebben er nog geen antwoord op.

“Mogelijk droegen andere doodsoorzaken bij aan de oversterfte”, schrijven de onderzoekers, die zeggen dat er meer onderzoek nodig is om het antwoord op de vraag te vinden.

Geen verhoogde kans op overlijden

Duidelijk is wel dat de coronavaccins niet hebben geleid tot meer sterfte. Volgens de onderzoekers zijn er in het onderzoek “geen aanwijzingen dat in de Nederlandse bevolking een verhoogde kans op overlijden bestaat in de weken volgend op covid-19-vaccinatie”.

Wel is in 162 van de in totaal 166.000 overlijdensverklaringen melding gemaakt van de woorden ‘vaccinatie’ of ‘booster’. Maar in veel gevallen is de informatie te beperkt om er conclusies uit te trekken. Bijwerkingencentrum Lareb berichtte eerder over enkele sterfgevallen door vaccinatie.

Het RIVM stelde vast dat gevaccineerden in de eerste acht weken na de prik juist een verlaagd risico hebben op overlijden aan andere oorzaken dan covid-19. Of dat aan het vaccin te danken is, is niet duidelijk. Mogelijk hadden gevaccineerden op voorhand al een betere gezondheid dan mensen die geen prik haalden, aldus het RIVM.

Vaccins

Het RIVM wijst er in het onderzoek op dat de zogeheten vaccineffectiviteit zeer hoog was. In de eerste twee maanden na de tweede coronaprik was de kans op overlijden aan covid-19 ruim 90 procent kleiner dan onder ongevaccineerden. De bescherming daalde daarna wel, naar zo’n 80 procent na zeven maanden. Bij ouderen daalde de bescherming in die periode tot zo’n 60 procent. Maar de booster leidde er weer toe dat de bescherming steeg.

Eerder was al duidelijk dat er in 2020 en 2021 30.000 meer mensen zijn overleden dan verwacht. In totaal overleden er in die jaren 340.000 mensen, van wie 40.000 aan de gevolgen van covid-19. Door de coronapandemie waren er uiteindelijk drie zogeheten ‘oversterftegolven’.