Minister Van der Wal voor Natuur en Stikstof heeft in de Tweede Kamer gezegd dat het stikstofbeleid nodig is voor de natuurbescherming en niet kan worden versoepeld. Niet alle boeren kunnen door met hun bedrijf zoals ze gewend zijn. Dat wordt het komende jaar duidelijk. “Helaas is er vandaag nog geen duidelijkheid voor de boeren”, zei Van der Wal in het debat over het stikstofbeleid.

De minister begrijpt dat het veelbesproken stikstofkaartje veel stof heeft doen opwaaien. “Ik begrijp dat als je een kaartje ziet met kleurtjes, je dan meteen kijkt als boer: waar zit ik met mijn bedrijf.”

Maar dat is niet de bedoeling van het kaartje, aldus Van der Wal. “Het gaat om indicatieve reductiedoelen.” De provinciebesturen moeten het komende jaar met de boeren uit hun provincie gaan bedenken hoe in totaal de stikstofvermindering kan worden gehaald.

Voor heel Nederland moet de stikstofuitstoot in 2030 50 procent minder zijn. Dat hoeft niet precies volgens het kaartje. Voor de Waddeneilanden is bijvoorbeeld een afnamedoel van 95 procent vastgesteld, terwijl er op de eilanden helemaal geen intensieve veeteelt is en zij dus weinig kunnen doen.

De provincie Friesland moet het doel door maatregelen elders in de provincie zien te halen, legde de minister uit.

Van der Wal reageerde ook op de kritiek dat er voor de industrie en het verkeer nog geen stikstofdoelen zijn vastgelegd. Die komen in januari, zei de minister. “Ik wilde niet wachten met de landbouwsector, want nu hebben de provincies meer tijd.”

Op de vraag of ze heeft geprobeerd voor Nederland versoepelingen te regelen bij de Europese Unie zei ze: “We zijn het slechtste jongetje van de klas als het gaat om de bescherming van natuurgebieden. Ik krijg te horen dat we ons huiswerk moeten doen. Europa gunt het ons niet, want we hebben ons niet aan de afspraken gehouden.”

Ze herhaalde dat de Nederlandse natuur er echt slecht voor staat en dat die zich moet kunnen herstellen voor volgende generaties.

‘Broddelwerk’

Haar collega-minister Staghouwer van Landbouw kreeg scherpe kritiek van vrijwel de hele Kamer. Staghouwer had beloofd met een plan te komen dat de boeren perspectief moet bieden. Maar dat is nog niet gelukt.

Bij de stikstofmaatregelen van minister Van der Wal zat wel een brief van 49 pagina’s over allerlei bestaande subsidieregelingen met de titel ‘Perspectief voor agrarische ondernemers’, maar die vindt een groot deel van de Kamer onder de maat. GroenLinks-leider Klaver had het over “broddelwerk”.

Staghouwer verdedigde zijn beleid, dat hij “een brede waaier aan maatregelen” noemde en geen “nietje door een stapel bestaande regelingen”, zoals de SGP het betitelde. Hij beloofde de zwaar geïrriteerde Kamerleden snel met concretere plannen te komen waarop boeren hun toekomst kunnen baseren.

De coalitiepartijen steunen het kabinetsbeleid in grote lijnen, maar zeggen de uitwerking door de provincies en het perspectief voor boeren de komende maanden kritisch te gaan volgen.

Ondertussen discussiëren zij onderling over hun woordkeus:

Bij de oppositiepartijen zijn voor- en tegenstanders van de stikstofaanpak. De PVV vindt dat de boeren worden weggepest en de SGP spreekt van onhaalbare doelen. BBB-leider Van der Plas zei dat de natuur niet wordt bedreigd maar de boeren wel. Zij sprak van “stuitende gevoelloosheid” van het kabinet.

GroenLinks, Partij voor de Dieren en PvdA zijn tevreden met het feit dat het stikstofprobleem wordt aangepakt. PvdD-leider Ouwehand noemde Van der Wal de eerste bewindspersoon op Landbouw die bereid is nu eindelijk werk te maken van natuurherstel.