In een congrescentrum in Driebergen gaven staatssecretaris Van der Burg (Asiel) en VVD-Tweede Kamerlid Brekelmans tegenover ontevreden partijgenoten tekst en uitleg over de asieldeal van de coalitiepartijen. Die heeft ’bij alle vier de partijen voor de nodige discussie gezorgd’, erkende Van der Burg. „Wij hebben zaken niet goed gedaan, daar speelt de VVD ook zeker een rol in.”

Sommige liberalen eisen dat de Tweede Kamerfractie en de staatssecretaris meer doen om de asielinstroom te beperken en om opvangdwang te voorkomen. „Geef nou gewoon toe dat dwang anders straks gewoon mogelijk is”, zei VVD-wethouder Paul Slettenhaar uit Castricum.

Tweede Kamerlid Ruben Brekelmans.

Tweede Kamerlid Ruben Brekelmans.

In de asieldeal is afgesproken om een hoger percentage sociale huurwoningen toe te kennen aan asielzoekers met een verblijfsstatus. Ook wordt 730 miljoen euro uitgetrokken om de druk op de opvang te verlichten. Verder kondigde het kabinet aan binnen een maand met een wetsvoorstel te komen waarmee gemeenten kunnen worden gedwongen tot opvang.

Kritiek

Er klinkt vanuit de VVD-achterban kritiek op dat wetsvoorstel, ook omdat de fractie zich daar altijd fel tegen heeft uitgesproken. „Het is al jarenlang een kip-zonder-kop-beleid”, riep een liberaal uit de zaal. „De VVD-fractie wacht veel te lang tot er een reactie wordt gegeven op dwang”, brieste een ander vanuit het publiek. „Jullie hadden terug moeten komen van reces om je daartegen uit te spreken.”

Dwang is voor ons geen structurele oplossing, reageerde Brekelmans. Hij erkende dat de overeenkomst onderdelen bevat waar de VVD niet over te spreken is. „Deze coalitiepartijen hebben standpunten met betrekking tot asiel die mijlenver uit elkaar liggen, dat is de politieke realiteit.” Het Tweede Kamerlid benadrukte dat de fractie zich nog niet heeft gecommitteerd aan het wetsvoorstel dat tot dwang zou leiden.

Ook op maatregelen om de instroom te beperken klinkt kritiek. Volgens Brekelmans moet er ’opnieuw worden gekeken naar maatregelen als dit pakket niet blijkt te werken’. Hij erkende wel dat het vijf voor twaalf is. „De huidige instroom is onhoudbaar. De instroom is anderhalf keer zo hoog als voor corona. Aan alle kanten zie je dat het systeem uit z’n voegen barst.”

Vanuit de VVD-achterban klinkt meer onvrede. Kritische liberalen vinden het niet te verkopen dat premier Rutte een asielstop vrijdag verkocht als onmogelijk, terwijl die wel als noodmaatregel staat opgenomen in het VVD-verkiezingsprogramma. „Dan moeten we uit de Europese Unie stappen”, zei Rutte daarover.

De VVD is volgens Brekelmans ’altijd open geweest’ over zo’n asielstop. „In ons verkiezingsprogramma staat letterlijk ’ook EU-regelgeving moet hiervoor worden aangepast’. Daar zijn we altijd open over geweest”, zegt Brekelmans. „Helaas is daar binnen de EU nu geen overeenstemming over en kun je als land niet eenzijdig uit bestaande EU-verdragen stappen.”

Volgens liberale bronnen, die betrokken zijn geweest bij het opstellen van het verkiezingsakkoord, zijn passages over rigoureuze asielmaatregelen in het programma beland in een periode waarin er werd gehoopt op benodigde stappen met gelijkgestemde EU-lidstaten. Die zijn echter vooralsnog achterwege gebleven.

Niet alleen bij de VVD klinkt felle kritiek op de asieldeal. Ook leden van het CDA roeren zich inmiddels over het asiel- en migratiebeleid van het kabinet. Ze bekritiseren vooral hun politiek leider Hoekstra die volgens hen de verantwoordelijkheid van de problemen onterecht afschuift op asielzoekers, laten ze weten in een brief aan de partijtop. CU organiseert op korte termijn een ledenbijeenkomst om te spreken over de ontwikkelingen in de asielcrisis. Volgens CU-voorzitter Van Tatenhove zijn er ’de afgelopen dagen veel intensieve gesprekken gevoerd met mensen binnen de partij’.

De asielportefeuille verdeelt coalitiepartijen VVD, D66, CDA en CU al langer. Volgens een betrokkene bij de meest recente onderhandelingen willen de partijen regelmatig zelfs het tegenovergestelde. Met het vrijdag bereikte compromis is de kous nog niet af. In het najaar willen de partijen en de staatssecretaris met elkaar tot een fundamentele herziening van het asielbeleid komen. Juist coalitiepartners vlogen elkaar in het verleden juist in de haren als het over zulke fundamentele wijzigingen ging, waardoor die telkens werden geparkeerd.

Bron